بيش فعالي .....

شاید شما هم این موضوع را شنیده باشید که در گذشته های نه چندان دور بسیاری از کودکان به دلیل آنچه بی توجهی، شیطنت و یا بازیگوشی نامیده می شد در دوران دبستان کنار گذاشته می شدند.
والدین و آموزگاران نمی دانستند که با مشورت با یک متخصص می توانند به این بچه ها کمک کنند و آنها را با شرایطی عادی به گروه همسالان خود بازگردانند. آنچه این کودکان را از دیگر همسالان خود متمایز می کرد «اختلال بیش فعالی» خوانده می شود.

بیش فعالی که به اختصار ADHD خوانده می شود نوعی اختلال شایع است که حدود هشت تا 10 درصد کودکان را مبتلا می کند. این بیماری در پسران شایعتر از دختران است که هنوز دلیل اصلی آن مشخص نشده است. ویژگی های اولیه بیش فعالی از سال های اولیه رشد یعنی قبل از ورود به مدرسه شروع می شود.
بیش فعالی دارای ویژگی های بارزی است که شامل پرتحرکی، کمبود توجه و تمرکز، بروز اعمال ناگهانی و غیرقابل پیش بینی می شود. این اختلال سه نوع است؛ در گونه اول که کودک فقط در توجه و تمرکز مشکل دارد.
در نوع دوم فقط پرتحرکی دیده می شود و بالاخره نوع ترکیبی که کودک هم پرتحرک است و هم مشکل توجه و تمرکز دارد این اختلال در کودکان دبستانی و در پسرها سه تا پنج برابر شایع تر از دختران است و بیشتر در پسران اول خانواده مشاهده می شود.

معمولا اختلال از سه سالگی به بعد تشخیص داده می شود. کودکان مبتلا در دوره شیرخواری اکثرا پرتحرک هستند و دست ها و پاهای خود را زیاد حرکت می دهند؛ کم خواب، کم غذا هستند و زیاد گریه می کنند.

 


**تشخیص بیش فعالی


برخی از والدین با دیدن پرتحرکی فرزندان خود به بیش فعالی آنها مشکوک می شوند اما باید دانست که جنب و جوش زیاد نشانه قانع کننده ای برای این اختلال نیست. ناتوانی در تمرکز و نداشتن صبر در گوش کردن، ناتوانی در توجه به جزئیات، ناتوانی در انجام تکالیف مدرسه و سایر وظایف محوله، بی دقتی و بی نظمی، گم کردن مدام وسایل، بی قراری (معمولا نشستن آرام در یک جا برای این کودکان مشکل است) و ناتوانی در انتظار کشیدن از دیگر علائم این اختلال است.
کودکان بیش فعال احساس خطر نمی کنند و به کارهای خطرناک علاقه نشان می دهندن که گاهی اطرافیان این موضوع را نشانه شجاعت کودک به حساب می آورند در صورتی که این مورد یکی از علائم بیش فعالی به شمار می آید.
تشخیص بیش فعالی با یک آزمون خاص امکانپذیر نیست. مجموعه ای از این علائم باید مورد بررسی قرار بگیرد. کودک این موارد را معمولا قبل از هفت سالگی نشان می دهد. همچنین کودکی که دارای این نشانه هاست با رفتارهایش اطرافیان خود را در محیط های مختلفی مانند مدرسه یا خانه دچار مشکل می کند و حتی با گروه دوستان و همسالان خود نیز به راحتی کنار نمی آید.
در مقابل این دسته از پدر و مادرها، والدینی هستند که نمی خواهند مشکل کودک خود را بپذیرند و معمولا با بهانه آوردن از هشدارهای معلمان و سایر اطرافیان طفره می روند. این افراد از درمان این اختلال واهمه دارند و گمان می کنند داروهایی که توسط پزشک تجویز می شود برای فرزندشان عوارض دارد. این در حالی است که اگ راین کودکان در زمان مناسب درمان نشوند، نمی توانند در امور آموزشی و فعالیت های اجتماعی خود موفق عمل کحنند و ممکن است برای خودو اطرافیانشان مشکل آفرین باشند.


***دلایل بیش فعالی

علت به وجود آمدن بیش فعالی احتمالا ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی است. احتمالا این کودکان در بخش های مربوط به توجه و تمرکز در مغز دچار نقس جزئی هستند. از عواملی که می توانند در بروز این اختلال موثر باشند سیگار کشیدن و یا مصرف الکل در دوران بار داری توسط مادر است.
حتی استنشاق تحمیلی دود سیگار توسط مادر باردار، باعث اختلال در رفتار کودک می شود. استرس مادر هم با این موضوع ارتباط دارد. تحقیقاتی که در این زمینه انجام شده باینگر این است که این اختلال معمولا در خویشاوندان نزدیکاین افراد هم وجود دارد.

مسمومیت ناشی از سرب حاصل از دود اتومبیل و آلودگی هوا، غذاهای محتوی مواد افزودنی مثل شیرین کننده های مصنوعی و یا رنگ دهنده های خوراکی، مواد جلوگیری کننده از فاسد شدن غذا که در بعضی از غذاهای آماده وجود دارد، نیز در ایجاد این اختلال سهیم هستند.

در صورت بی توجهی به کودکان بیش فعال و معالجه نشدن آنها احتمال اینکه این افراد در آینده به افسردگی مبتلا شوندو یا در نوجوانی رفتارهای ضد اجتماعی و گاه بزهکارانه داشته باشند زیاد است. بنابراین به والدین توصیه می شود که حتما در دوران کودکی برای معالجه فرزند خود اقدام کنند. این بیماری دردوران مدرسه بیشتر مشکل آفرین می شود زیرا کودک تمرکز کافی برای گوش دادن به درس ندارد و مدام برای بیرون رفتن از کلاس اجازه می خواهد. این بچه ها نمی توانند آرام روی صندلی بنشینند، معمولا پرحرف هستند و مدام سر کلاس با دوستان خود حرف می زنند و این موضوع باعث می شود.




****درمان بیش فعالی کودکان

امروزه بسیاری از مادران و پدران از شیطنت بسیار زیاد كودكانشان شكایت دارند. آنها اظهار می‌دارند كه فرزندشان مرتب در حال حركت و فعالیت است و نوعی حالت بی‌قراری و ناآرامی در او مشاهده می‌كنند. برخی از این والدین از فقدان تمركز حواس و ضعف درسی كودك نیز صحبت می‌كنند. آنها علت این فعالیت‌ بیش از اندازه را نمی‌دانند و مرتب فرزندشان را مورد سرزنش قرار می‌دهند. این كودكان بعضا مورد انتقاد و تنبیه بسیار زیاد قرار می‌گیرند.
عده‌ای از پدر و مادرها كنترل خود را از دست می‌دهند و این كودكان را به شدت كتك می‌زنند یا آنها را مورد تهدید قرار می‌دهند. در این نوشتار سعی شده است پدیده بیش فعالی در كودكان توضیح داده و راه‌های برخورد مناسب با این حالت ارائه شود.اختلال بیش‌فعالی كه در اغلب موارد با نقص توجه همراه است، معمولا در دوران كودكی بروز می‌كند. كودكان بیش فعال همان گونه كه از این عنوان بر میآید بسیار پرتحرك‌اند و نمی‌توانند یكجا آرام باشند.
كودكان بیش فعال در مورد كارها و اشیایی كه به طور طبیعی باید در برابر آنها احساس خطر كنند، خطری احساس نمی‌كنند، اختلالات سلوك در این كودكان بعضا دیده می‌شود، مثلا بعضی از آنها رفتارهای پرخاشگرانه دارند و برای آسیب رساندن به دیگران آنان را تهدید می‌كنند. بعضی دیگر در اعمالی چون سرقت و تقلب به طور كلی كارهایی كه تخلف از قوانین و مقررات محسوب می‌شود، ‌شركت می‌كنند. كودكان بیش‌فعالی كه دچار نقص توجه هستند، در تحصیل با مشكل مواجهند. دامنه توجه در آنها بسیار محدود است و به همین علت نمی‌توانند تمركز لازم را در حین درس خواندن داشته باشند. این كودكان به سرعت حواسشان پرت می‌شود و به كوچكترین محرك بیرونی واكنش نشان می‌دهند.
در نتیجه عملكرد تحصیلی آنان پایین می‌آید و در یادگیری دچار مشكل می‌شوند. از لحاظ اجتماعی، كودكان بیش‌فعال تاثیر مثبتی بر دیگران نمی‌گذارند و مرتب مورد انتقاد قرار می‌گیرند.
آنها به دلیل دقت پایین، اغلب دچار اشتباه می‌شوند و انتقاد دیگران را نسبت به خود برمی‌انگیزند. این بچه‌ها به جزئیات مسائل توجهی ندارند. حتی در بازی‌ها نیز با دشواری رو برو می‌شوند و در ارتباط خود با بچه‌های دیگر مشكل پیدا می‌كنند. اغلب از دستورالعمل‌ها پیروی نمی‌كنند و از عهده تكالیف مدرسه و سایر كارها و وظایف بر نمی‌آیند. آنان از درگیر شدن با تكالیفی كه مستلزم تلاش ذهنی مداوم است، می‌پرهیزند.
اغلب، وسایل خود را گم می‌كنند و دچار فراموشكار‌ی‌اند. به طور افراطی حرف می‌زنند و پیش از تمام شدن پرسش‌ها پاسخ می‌دهند.
منتظر نوبت ماندن برایشان دشوار است و بسیاری اوقات مزاحم كار دیگران می‌شوند.



*****نقش والدین در كمك به كودكان بیش فعال

*والدین در قدم اول بایستی راجع به تشخیص مطمئن باشند و به فرزندان خود برچسب نادرست نزنند.
*نرژی اضافه این كودكان باید از طریق فعالیت‌های مثبت، از جمله ورزش كردن، مصرف شود. بهتر است آنها را برای بازی به زمین‌های بزرگ برد و اجازه داد كه به فعالیت‌هایی لذت‌‌بخشی بپردازند.

* والدین به خاطر داشته باشند كه این كودكان را به هیچ‌وجه تنبیه نكنند. زیرا رفتارهای انتقام‌جویانه‌ از آنها سر خواهد زد. بهتر است با آنان مودبانه و با محبت رفتار نمایند البته در برخورد با سایر كودكان نیز داشتن رفتاری مهرآمیز و عاری از خشونت لازم است.

*از دادن خوردنی‌هایی مثل كاكائو و شكلات به این كودكان تا حد امكان خودداری نمایند. چون باعث تحریك‌پذیری آنها می‌شود.

*خواب شبانگاهی این كودكان موضوع مهمی است. آنها باید شب‌ها زودتر به رختخواب بروند. بهتر است والدین برنامه خانواده‌را به گونه‌ای مناسب تنظیم كنند و به هر طریق ممكن به كودك بفهمانند این یكی از قوانین خانواده اوست كه شب‌ها تا دیروقت بیدار نمانند. توصیه می‌شود كودك از وسایلی چون كامپیوتر و تلویزیون به صورت افراطی استفاده نكند.


موضوعات مرتبط: نکات روانشناسی ، تعریف اختلالات یادگیری ، راهکار های آموزشی ، تشخیص اختلال یادگیری ، مشکلات توجه و تمرکز
برچسب‌ها: بیش فعا لی , راهکار ها , درمان